ŞEREFNAME 5 Cilt halinde okura sunuldu!..
Başta Kürtler olmak üzere Mezopotamya halklarını anlatan Şerafeddin Han’ın ünlü eseri Şerefname, François Bernard Charmoy’un ek notlar ve açıklamalarıyla geliştirilmiş olarak ilk kez Türkçede!..
Yaba Yayınları bir ilki başarıyor!
Şerafeddin Han’ın dev eseri ŞEREFNAME, 5 cilt halinde halk’a sunuldu.
İlk üç ciltini daha önce çıkaran yayınevi 4. ve 5. Ciltleri de eksiksiz tamamladı:
ŞEREFNAME I/I
Kürt Ulusunun Tarihi
Etnografya ve Coğrafya Girişi
Yazan: Şerafeddin Han
Ek notlar, açıklamalar: F. B. Charmoy
Fransızcadan çeviren:
CELAL KABADAYI
Ek (Arapça, Farsça) çeviri:
RIZA KATI
Yaba Yayınları
360 sayfa
Tarih/Mezopotamya Kitaplığı: 13
ISBN 978-975-386-136-6 (1.c)
ŞEREFNAME I/II
Kürt Ulusunun Tarihi
Notlar, Açıklamalar
Yazan: Şerafeddin Han
Ek notlar, açıklamalar: F. B. Charmoy
Fransızcadan çeviren:
RIZA KATI
Yaba Yayınları
544 s.
Tarih/Mezopotamya Kitaplığı: 13
ISBN 978-975-386-137-3 (2.c)
ŞEREFNAME I/III
Kürt Ulusunun Tarihi
Birinci ciltin ikinci bölümünün devamı: Kronoloji
Yazan: Şerafeddin Han
Ek notlar, açıklamalar: F. B. Charmoy
Fransızcadan çeviren:
VEDİİ İLMEN
424 s.
Yaba Yayınları
Tarih/Mezopotamya Kitaplığı: 13
ISBN 978-975-386-138-0 (3.c)
ŞEREFNAME II/I (4)
Kürt Ulusunun Tarihi
II. Ciltin Birinci Kitabı: Kronoloji
Yazan: Şerafeddin Han
Ek notlar, açıklamalar: F. B. Charmoy
Fransızcadan çeviren:
RIZA KATI
664 s.
Yaba Yayınları
Tarih/Mezopotamya Kitaplığı: 13
ISBN 978-975-386-147-2 (4.c)
*
ŞEREFNAME II/II (5)
Kürt Ulusunun Tarihi
Dördüncü Cilte Ait Notlar Açıklamalar
Yazan: Şerafeddin Han
Ek notlar, açıklamalar: F. B. Charmoy
Fransızcadan çeviren:
RIZA KATI – VEDİİ İLMEN
654 s.
Yaba Yayınları
Tarih/Mezopotamya Kitaplığı: 13
ISBN 978-975-386-148-9 (5.c)
Kısa tanıtım:
Birbiri ardı sıra dünya sahnesine çıkan halklar arasında, tarihsel ihtişamlarına tanıklık eden üstün nitelikli eserlerle anıları en uzak geleceğe aktarılanlar vardır. Örneğin Mısırlılar gibi; onların anayurdu aynı zamanda felsefenin de beşiği olarak kabul edilir. Yunanlar ve Romalılar gibi başka uluslar da sanat ve bilimdeki ilerlemeleriyle, yasaları ve politik kurumlarıyla bizim hayranlığımızı kazanmışlardır. Tarihin bize büyük kahramanlık olarak sunduğu her şeyde onların adı geçer. Ayrıca yalnızca yıkıcı dehalarıyla ve kana susamış, yağmacı ordularının ayakları altında ezilen bütün ülkelere uyguladıkları kıyımlarla bilinen uluslar da vardır: Attila komutasındaki Hunlar ile ünlü fatihleri Cengiz Han ve Batu önderliğinde muzaffer olarak geçtikleri geniş topraklarda kanlı izler bırakan Moğollar ya da Tatarlar böyle uluslardı. Öte yandan, bu kötü üne sahip olmadan, savaşçı dehalarıyla ve onlara birçok Asya ve Afrika ülkesini yönetme onuru kazandıran bazı büyük komutanlarının yiğitlikleriyle ayrıcalıklı bir yer edinen uluslar da vardı; Kürtler bunlardan dı işte. Perslerin Herkülü olarak adlandırılan Rüstem’in destansı kahramanlıklarıyla ve ikinci Haçlı Ordusu’nun Avrupalı kahramanları, Philippe Auguste’ler, Aslan Yürekli Richard’lar, Luzinyen’ler ve Hristiyanlık tarihinde parlak yerlerini almış birçok başka savaşçı arasında adları geçen Saladin ya da Selahaddin ve onun saygıdeğer kardeşi Melik Adil’in yüksek başarıları aracılığıyla Kürtler’in adı ünlenmişti. Bu ulus aynı zamanda 18. yüzyılın son yarısında Zend hükümdarlığının kurucusu ve Pers ülkesinin önderi olan Kerim-Han’ı, onunla birlikte birçok yetenekli tarihçi ve edebiyatçıyı da yetiştirmiştir. Bunların arasında büyük bilgin Cezireli İbn-ül-Etzir, ünlü Abulfeda, hem tarihçi hem coğrafyacı olarak bilinen Hamalı prens Ayubid ve son olarak Osmanlı Sultanı II. Bayazıt’ın çağdaşı olan Bitlisli zarif tarih yazıcı İdris de vardır.” (Charmoy)
Özetlersek; Şerafeddin Han nasıl ki Kürtleri Şerefname ile tarih sahnesinde ölümsüz kılmışsa, Fransız asıllı Doğubilimci François Bernard Charmoy da o derece bu dev eserin basamaklarını zirveye çıkarmıştır. Şerefname’yi notlar ve açıklamalarla zenginleştiren Charmoy’un tavrı bilimseldir; muhatabı büyük tarihçilerin eserleridir. Böylece bize, çağları aşan bir tarih hazinesi niteliğinde yeni bir Şerefname sunmaktadır.
YABA YAYINLARI
FARKLI BİR ŞEREFNAME SUNARKEN
Türkiye’de Türkçe ilk kez yayınlanan bu Şerefname’nin farklılık taşıyan önemini belirtmek için kısaca birkaç söz söylemek istiyoruz. Önce François Bernard Charmoy adındaki bu kişiyi tanımamız gerekir. Yaşamının en verimli yıllarını; Kürtleri incelemeye, tarih araştırmalarına veren; bu uğraşı fazilet sayan Charmoy kimdir?
François Bernard Charmoy, 14 Mayıs 1793’de Soultz-Haut-Rhin’de doğdu, 1869 başında Aouste’de öldü. Bir Fransız oryantalist (doğubilimci) olarak ünlenmiştir. 1810 yılından itibaren Paris’te doğu ile ilgili incelemeler, araştırmalar yaptı. Silvester de Sacys önerisiyle Jean-Babsiste Demange ile birlikte 1817’de doğu dilleriyle ilgili eğitimi yürürlüğe koyabilmek için St. Petersburg’a çağrıldı. Orada Türkçe ve Pers (Fars) dili Profesörü ünvanını aldı. Bunun yanı sıra Moğolların tarihte ortaya çıkışı ve Rusya’nın ortaçağ tarihi ile ilgileniyordu. 1829’da Petersburg Akademisi Hatıratı’nda “Büyük İskender” Pers destanından, söylentiye göre Büyük İskender’in Rusya’ya karşı seferi ile ilgili bir bölüm açtı.
1835’de Fransa’ya geri döndüğünde öncelikli olarak Kürt dili ve tarihi ile ilgili araştırmalara ağırlık verdi ve Kürt ulusunun Şerafeddin Han tarafından tarihe taşınmasını ele aldı.
Bu büyük ve ilişkiler bakımından çok önemli eserin 1. baskısı (Şerefname) “Cheref-Nameh ou fustes de la nation kourde” adı altında 4 cilt halinde Petersburg’da 1868 tarihinde basıldı. Bu eseri dünya kültürüne armağan ettikten bir yıl sonra, 1869 başında öldü.
Söylemek gerekirse; birinci derecede Şerafeddin Han nasıl ki Kürtleri Şerefname ile tarih sahnesinde ölümsüz kılmışsa, François Bernard Charmoy da aynı derecede dâhiyane çalışmasıyla Notlar ve Açıklamalarıyla bu dev eserin basamaklarını daha da zirveye çıkarmıştır. Şerefname’yi açıklayıcı notlarla zenginleştirirken, tavrı bilimseldir; dünya ölçüsünde kabul edilen büyük tarihçilerin eserleridir. Bu nedenle çağları aşan bir tarih hazinesini günümüze taşımaktadır.
Özetlersek; elimizdeki Şerefname, Kürtler için, Mezopotamya halkları için ne kadar önemliyse, dünya tarihi içinde de ön sıralarda yer alan bir değere sahiptir. Tarih sahnesine çıkan halkların kültürlerin harmanlandığı dev bir eserle yüzleşiyoruz.
Yaba Yayınları bu sorumlu işe girişirken, birinci cildin girişinde yer alan ve tamamen Charmoy’un çalışması olan Kürt Tarihi, Etnoğrafya ve Coğrafyası bölümünü bağımsız olarak tek cilt halinde bastı. Bu durumda Şerefname 4 yerine 5 cilt olarak yayınlanmış olacaktır. Yayınevi, danışman ve çevirmenlerle uyum içinde çalışarak hata yapılmamasına özen gösterdi. Metinde yer yer Arap harfleriyle yazılmış bazı sözcüklerin Fransızca karşılıkları Türkçeye aktarıldığı için ayrıca Arapçasına gerek görülmedi; ancak Arapça yazılmış bazı uzun pasajları ise Latin harfleriyle farklı fontla vermeyi uygun bulduk. Üç çevirmenin elinden geçen ciltlerin dil bakımından birbirine uygun düşmesi için redaksiyonu titizlikle yapıldı; eserin aslına uygunluğu ise yine karşılaştırılarak anlam bütünlüğü sağlandı. Konuya ve döneme ilişkin bazı görselleri (gravürleri) kitaba eklemeyi uygun bulduk, ayrıca her cildin sonuna kapsamlı adlar dizini eklendi.
Yaba Yayınları otuzuncu yayın yılında kültürümüze kazandırdığı bu dev eseri yayınlamaktan onur duyar. Şerefname’nin asıl muhatabı Kürtlerdir kuşkusuz, ama bu eser öyle bir bakışa sahiptir ki, çok kültürlü bir coğrafyada yaşayan tüm halklar dahil, tarih konusuna eğilim duyan tüm insanlara armağan niteliğindedir aynı zamanda...
YABA YAYINLARI
Genel Dağıtım ve Satış yeri:
Yaba Sahaf, Galipdede Cad No:55/1
34420 Tünel-Beyoğlu / İstanbul
e-posta: yaba@yabaedebiyat.com –– yabaedebiyat79@gmail.com
tel / faks (0212) 293 36 06
www.yabaedebiyat.com
Kurdi
Berî Ku Şerefnameyeke Cuda bê pêşkêşkirin
Ji bo em girîngiya cudabûna Şerefnameya ku li Tirkiyê cara Yekem bi tirkî hatî çapkirin bidin diyarkirin em dixwazin çend gotinan bibêjin. Berî her tiştî divê em kesê bi navê François Bernard Charmoy nas bikin. Gelo Charmoyê ku salên xwe yên herî berhênendar ji bo kurdan bi lêkolîn û vekolînên dîrokê borandî, her wiha ev xebatên xwe weke fezîlet hesibandî kî ye? François Bernard Charmoy, di 14 Gulan 1793’ê de li Soultz-Haun-Rhinê hatiye dinê û di sala 1869an de li Aousteyê jiyana xwe ji dest daye. Wekî oryantalîstekî(rojhilatnas) fransizî navdar bûye. Ji sala 1810 û vir de, li Parîsê derheqê rojhilatê de lêkolîn û vekolîn kirine. Bi pêşniyara Silvester De Sacysî , di sala 1817an de bi Jean Bapsiste Demangeyî re ji bo li darxistina perwerdehiya bi zimanên rojhilatê pêk bînin vexwendin St. Petersburgê. Li wir nasnavê Profesoriya zimanên tirkî û farisî stand. Ji bilî van li ser avabûna Moxoliyan a dîrokê û serdema navîn a Rûsyayê eleqedar dibe. Di sala 1829an de di Bîranîna Akademiya Petersbugê de li ser sefera Îskenderê mezin a li hemberî Rûsyayê beşeke berfereh vekir.
Dema ku di sala 1835an de vegeriya Fransayê girîngî da lêkolînên li ser ziman û dîroka kurdan. Her wiha li ser avabûna neteweya kurdan a di Şerefnameyê de rawestiya.
Çapa yekemîn a vê berhema ku ji aliyê têkiyan ve girîng e, di 1868an de li Petersburgê weke 4 cîldan bi navê “Cheref-Nameh ou fustes de la nation kourde” hat çapkirin. Piştî ku ev berhem diyarî çanda cîhanê kir bi salekê, di destpêka sala 1869an de çû ser dilovaniya xwe.
Divê bê gotin ku, çawa Şerefeddin Han bi Şerefnameyê cara yekem kurd derxistin ser dika dîrokê, François Bernard Charmoy jî bi xebata xwe ya aqilmendî û bi nîşe û daxuyaniyan ve heman bandor li ser vê berhema bingehîn kir û derxist asta herî jor. Dema ku Şerefnameyê bi nîşeyên ravekar dewlemend dike, helwesta wî zanistî ye; norma wî berhemên dîrokzanên navdar e ku di qada navnetewî de tên pejirandin. Ji ber vê yekê jî ji roja îroyîn re xezineyeke dîrokî a ku serdeman nasnake hiştiye.
Bi kurtasî şerefnameya ku di destê me de ji bo kurdan û gelên Mezopotamyayê çiqas girîng be, ji bo dîroka cîhanê jî nirxekî sereke ye. Em di vê berhemê de bi gelên ku derketine ser qada dîrokê û çanda wan re rû bi rû dimînin. Dema ku weşanên Yabayê xwe li ber vî karê girîng re kir, cîlda yekemîn ku tevahi xebata Charmoy e beşa bi navê Dîrok, nijadnasî(etnografya) û cografya kurdan bi awayekî serbixwe çap kir. Bi vî awayî Şerefname ji dêvla 4 cîldan dê weke 5 cîldan bê çapkirin. Rêveberiya weşanxaneyê bi wergêr û şêwirmendan re xebateke ahengdar kir ku çewtî dernekevin holê. Ji ber ku di nivîsan de li derinan peyvnên ku bi tîpên erebî bi firansî hatine nivîsandin û li tirkî hatine wergerandin her wiha hewceyî pê nehat ku erebiya wan jî bê nivîsîn; lê me pasajinên dirêj ên ku bi erebî hatine nivîsandin bi tîpên latînî dan. Ji ber ku 3 wergêran werger kiriye me baldarî da ser redaksiyonê ji bo ku nivîs li hev bên; ji bo vegotineke tekûz me hemû werger dîsa li berhema resen pîvan da ku lev bên. Me çêtir dît ku em dîtbarînên(gravur) der heqê serdem û mijarê de bidin, her wiha di dawiya her cîldî de me rêza berfereh a navan da. Weşanxaneya Yabayê di salvegera xwe ya siyemîn de pê serbilind e ku ev berhema mezin ji bo çanda me çap kiriye. Bêgoman muxatabê Şerefnameyê yê esas kurd in. Lê ev berhem xwedî nêrînek wisa ye ku gelên di erdnîgariyeke pirçandî de dijîn tê de, ji her mirovê ku bala wî li ser dîrokê re ye weke diyariyekê ye.
YABA YAYINLARI
Genel Dağıtım ve Satış yeri:
Yaba Sahaf, Galipdede Cad No:55/1
34420 Tünel-Beyoğlu / İstanbul
e-posta: yaba@yabaedebiyat.com
tel / faks (0212) 293 36 06
www.yabaedebiyat.com